Showing posts with label pagrereispel. Show all posts
Showing posts with label pagrereispel. Show all posts

Monday, December 13, 2021

Mga Tuntunin sa Ortograpiyang Pambansa: Pagrereispel

May mga tuntuning sinusunod sa pagrereispel ng wikang banyaga - Ingles man,  Español, o iba pa - sa Filipino.

(Image from https://www.wonderopolis.org)

1. Huwag magreispel kapag:

    a. Kakatwa o kakatawa ang anyo
    b. Higit na mahirap basahin kaysa orihinal
    c. Nasisira ang kabuluhang kultural
    d. Higit nang popular ang anyo sa orihinal

    Mga Halimbawa

        carbon dioxide vs karbon day-oksayd
        baguette                 vs baget
        feng shui                 vs fung soy
        habeas corpus vs habyas korpus
        bouquet                 vs bukey
        pizza                 vs pitsa
        wifi                         vs wayfay

    Makabubuting isulat na lamang ang ispeling nito sa wikang banyaga kaysa isulat sa Filipino.

2. Sa panghihiram ng salita, Español muna bago Ingles

    Higit na umaalinsunod ang wikang Español sa bigkas at baybay na Filipino kaysa Ingles.

    Mga Halimbawa

    bagahe    (bagaje)               vs        bageyds    (baggage)
    birtud      (virtud)               vs       virtyu        (virtue)
    isla          (isla)                    vs        ayland       (island)
    imahen    (imagen)             vs        imeyd        (image)                             
    sopistikado (sofisticado)    vs       sofistikeyted (sophisticated)

3. Mag-ingat sa mga salitang hindi Español at hindi rin Ingles at hindi matukoy ang pinagmulan

    Mga Halimbawa

    aspekto                    at hindi aspeto
    imahen                    at hindi imahe
    kontemporaneo      at hindi kontemporaryo
    endoso                     at hindi endorse

4. Pasók ang SK at ST kapag nasa dulo ng salita

    Mga Halimbawa

    desk             disk
    test             kóntest
    pest             post
    cost                 kiosk

5. Kapag ang SK o ST ay nasa unahan o gitna ng salita, madalas itong nahahati.

    Mga Halimbawa

    schedule    ==>    is-ked-yul (iskedyul)
    scholar      ==>    is-ko-lar (iskolar)
    style       ==>    is-tayl (istayl)
    stop           ==>    is-tap (istap)

6. Walâng KT

    Mga Halimbawa

    ábstrak (abstract)
    ádik         (addict)
    konék         (connect)
    korék         (correct )
    sabjek         (subject)

Mga Halimbawa ng Ispeling sa Filipino ng mga salitang dayuhan:

chart         tsart
taxi                 taksi
stand by         istámbay
schedule         iskédyul
police         pulís
boxing         bóksing
recess         risés
grocery         gróserí
underpass ánderpás
highway         háywey
traffic         trápik
graduate         grádweyt
corny         kórni
armalite         ármaláyt


--o0o--

Sanggunian: 
Komisyon Sa Wikang Filipino (KWF)