Ang copyreading and headline writing o pagwawasto ng sipi at paggawa ng ulo ng balita ay ang sining at agham ng pagtiyak na malinis, wasto, at kaakit-akit ang isang artikulo bago ito ilathala.
(Image by AI)
Ang Sining ng Pagwawasto at Pagbabalita
Ang isang copyreader ay ang huling depensa ng pahayagan laban sa mga kamalian. Tungkulin niyang iwasto ang mga bantas, baybay, gramatika, at mga maling impormasyon gamit ang mga itinakdang pananda o copyreading symbols. Hindi lamang ito simpleng pag-aalis ng mali; ito rin ay pagpapaikli at pagpapalinaw ng diwa ng balita nang hindi binabago ang tunay na kahulugan nito. Kasunod nito ang paggawa ng headline o ulo ng balita, na nagsisilbing pinto upang akitin ang mga mambabasa. Ang epektibong ulo ng balita ay may diwa, gumagamit ng matitibay na pandiwa, at umaangkop sa ibinigay na espasyo o bilang ng yunit (unit count).
Mga Tips Para Manalo sa Press Conference
- Kabisaduhin ang mga Simbolo: Sanayin ang mabilis at tamang paggamit ng mga copyreading symbols para sa pagpapalit, pagdaragdag, o pag-aalis ng mga salita.
- Magbasa nang Mabilis at May Pokus: Basahin muna ang buong artikulo nang isang beses upang makuha ang buod bago simulan ang aktwal na pagwawasto.
- Tandaan ang Batas ng Ulo ng Balita: Iwasan ang paggamit ng mga pantukoy (a, an, the) at mga pandiwang "to be" (is, are, was) upang makatipid sa espasyo at maging direkta.
- Gumamit ng Aktibong Pandiwa: Laging gumamit ng pangkasalukuyang pandiwa (historical present tense) para sa mga ulo ng balita upang maging buhay at agaran ang dating nito.
- Mag-ensayo sa Oras: Sanayin ang sarili na tapusin ang pagsusulit sa loob ng itinakdang oras dahil ang bilis at katumpakan ang puhunan sa patimpalak.
1. Mga Pangunahing Copyreading Symbols (Mga Pananda sa Pagwawasto)
Ang mga panandang ito ay ginagamit upang ipakita sa tagapag-anyo (lay-out artist) kung paano aayusin ang teksto.
- Pasingkilin / Gawing Malaking Titik (Capitalize): Gumuhit ng tatlong linya sa ilalim ng titik na nais gawing malaki.
- Halimbawa:
manilana may tatlong guhit sa ilalim ng 'm' → Manila
- Halimbawa:
- Gawing Maliit na Titik (Lowercase): Gumuhit ng slanted line (/) sa ibabaw ng titik na nais gawing maliit.
- Halimbawa:
Pangulona may slash sa 'P' → pangulo
- Halimbawa:
- Ipagpalit ang Magkasunod na Letra/Salita (Transpose): Gumuhit ng hugis-alon o letrang "S" na nakahiga sa pagitan ng mga titik o salita.
- Halimbawa:
luto ng ina(kung nais gawingina ng luto) oteh→ the
- Halimbawa:
- Magpasok ng Salita o Bantas (Insert): Gumamit ng caret (^) sa ilalim ng bahaging may kulang at isulat sa ibabaw ang idadagdag.
- Tanggalin at Pagdikitin (Delete and Close Up): Gumuhit ng hugis-itlog na may buntot (dele) sa ibabaw ng titik o salitang aalisin.
- Paghiwalayin ang Salita (Separate): Maglagay ng patayong linya (|) sa pagitan ng dalawang salitang nagdikit.
- Pagdikitin ang Salita (Close Up): Gumuhit ng dalawang arko (sa itaas at ibaba) ng puwang na nais alisin.
- Panatilihin ang Orihinal (Stet): Isulat ang salitang "stet" sa gilid ng sipi at lagyan ng mga tuldok sa ilalim ng salitang binura ngunit nais mong ibalik.
2. Ang Sistema ng Pagbilang ng Yunit (Unit Counting) sa Headline
Sa mga tradisyunal na patimpalak, sinusukat ang haba ng ulo ng balita gamit ang yunit upang matiyak na kasya ito sa nakalaang kolum. Narito ang pamantayan sa pagbibilang:
Mga Maliit na Titik (Lowercase)
- 1/2 unit: Lahat ng letrang j, l, i, t, f (tandaan ang salitang "jlitf")
- 1 1/2 units: Letrang m at w
- 1 unit: Lahat ng iba pang letrang lowercase (a, b, c, d, e, g, h, k, n, o, p, q, r, s, u, v, x, y, z)
Mga Malalaking Titik (Capital Letters)
- 1 unit: Letrang I at J
- 2 units: Letrang M at W
- 1 1/2 units: Lahat ng iba pang malalaking titik
Mga Bilang at Bantas
- 1/2 unit: Ang bilang na 1, pati ang mga bantas gaya ng tuldok (.), kuwit (,), colon (:), semicolon (;), panaklong ( ), at gitling (-)
- 1 unit: Ang mga bilang mula 0 at 2 hanggang 9, pati na rin ang tandang pananong (?) at pandamdam (!)
- 1/2 unit: Ang espasyo sa pagitan ng mga salita
Halimbawa ng Pagbibilang ng Yunit:
Hatiin natin ang headline na: "Bata, ligtas"
- B (1.5) + a (1) + t (0.5) + a (1) = 4 units
- , [kuwit] = 0.5 unit
- [espasyo] = 0.5 unit
- l (0.5) + i (0.5) + g (1) + t (0.5) + a (1) + s (1) = 4.5 units
Kabuuan: 4 + 0.5 + 0.5 + 4.5 = 9.5 units
No comments:
Post a Comment